De zwangerschap als leermoment

Phelan S. AM J Obstet Gynecol 2010;202:135.e1-8
Directe link naar gratis full text PDF op de website van AJOG

Zwangerschap is een goed leermoment , ofwel teachable moment, stelt kinesioloog Suzanne Phelan van de California Polytechnic State University (VS). Een teachable moment is een verandering in het leven of de gezondheid, die mensen motiveert om risicoverlagend gedrag te gaan vertonen. Phelan beschrijft de karakteristieken van het leermoment, aan de hand van onderzoek van McBride, die het verband tussen zwangerschap en rookgedrag onderzocht ( 2003). Het zou een moment zijn dat wordt gekarakteriseerd door een verhoogde perceptie van persoonlijke risico’s en kansen, gestuurd door sterke emotionele of affectieve reacties, gepaard gaande met een herdefiniëring van het zelfbeeld of de sociale rol. Tijdens de zwangerschap wordt de vrouw met persoonlijke risico’s geconfronteerd, die te maken hebben met haar eigen gezondheid en die van haar baby. Zwangerschap legt de nadruk op de waarde van gezond eten en beweging. Vrouwen zijn eerder bezorgd over het welzijn van hun baby. Hun sociale rol verandert, doordat zij groeien in hun moederrol.

Hulpverleners kunnen gebruik maken van dit ‘teachable moment’ door vrouwen te helpen bij het stoppen met roken, alcoholgebruik en om op gewicht te blijven. Amerikaans onderzoek wijst uit dat 37% procent van de vrouwen met een normaal gewicht en 64% van de vrouwen die al overgewicht hebben teveel aankomen tijdens de zwangerschap, volgens de richtlijnen van het Institute Of Medicine (zie tabel). Dit hangt sterk samen met gedragspatronen. Vrouwen die teveel eten tijdens de zwangerschap worden bijvoorbeeld 2.4 keer zo vaak te zwaar en vrouwen die minder bewegen 1.7 keer zo vaak. Ook een voorkeur voor ongezond voedsel werkt overgewicht in de hand. Deze gedragsfactoren zijn te beïnvloeden met voorlichting, coaching, monitoring en beweging. Een interventie waarbij alleen dieetvoorschriften worden gegeven is niet effectief, zo blijkt uit deze review. Er is nog meer onderzoek nodig om de effecten van deze interventies of het gewicht na de zwangerschap te meten.