keynotes

Het congresthema werd uitgewerkt in vijf plenaire keynotes:

Introductie op het congresthema ‘Het veranderende gezicht van de verloskunde’. Moeten we echt gaan ontschotten?
Sicco Scherjon, gynaecoloog en hoogleraar UMCG, oud-hoofdredacteur NTOG

sicco-scherjonIn het artikel van 1978 over de ‘Nederlandse verloskunde op de tweesprong’ citeerde Kloosterman Heinrich Heine die vermoedde dat alles in Nederland ook wel zou gebeuren, maar waarschijnlijk pas vijftig jaar later dan elders. In plaats van het vermeende gidsland in de verloskunde te zijn, met sterke invloed op andere westerse landen (Canada, Engeland, Australië, Scandinavische landen), lopen we een risico dat we – ongemerkt – juist achterlopen. Die indruk is versterkt door (ad. 1) de PERISTAT-discussie, maar ook doordat (ad. 2) voorbeelden van belangrijke strategieën om verloskundige zorg te ‘de-medicaliseren’ nu – gelukkig – ook van elders komen.

Ad 1) Opvallend in de PERISTAT-gegevens van 2004 waren de getallen van de à terme sterfte in Denemarken – een land dat qua gezondheidsorganisatie erg op Nederland lijkt – eerder iets slechter dan wij en de gegevens van Zweden, dat het toch niet overtuigend veel beter doet.
Ad -2- Het kunnen uitspreken van een voorkeur over de eigen peri-partale zorg voor laag-risicozwangeren is instrumenteel in het doen verminderen van obstetrische interventies, en voor het laag houden van de maternale morbiditeit.

Toch werd de discussie over de relatief – ook hogere à terme – perinatale sterfte in Nederland snel vertaald naar en gedomineerd door niet te ontkomen geachte verandering in de verloskundige organisatie, zoals het ontraden –niet alleen door de NVOG – van primi’s om thuis te bevallen en de wens vanuit VWS tot nauw samenwerken (‘ont-schotten’) van gynaecologen en verloskundigen in bijvoorbeeld geboortecentra. Dit ontneemt echter het verloskundig professionele landschap snel het voldoende perspectief op een zodanige professionele autonomie van haar werkers, noodzakelijk voor de vereiste eigen ‘informed choice’ van de zwangere.

Download hier de presentatie van Sicco Scherjon

Overzicht van de nieuwe mogelijkheden voor prenatale screening, en de wijze waarop deze technologieën het speelveld (kunnen) gaan veranderen.

Martina Cornel, hoogleraar Communnity Genetics, VUmc

Martina-CornelNon-invasieve prenatale testen (NIPT) waarbij gebruik gemaakt wordt van whole genome sequencing (WGS) technieken zullen de prenatale screening gaan veranderen. Al sinds juli 2011 wordt in de resusscreening bij Rh-negatieve vrouwen gebruik gemaakt van NIPT. Vanaf 1 april 2014 zullen de Nederlandse UMCs in een landelijk consortium een WBO vergunning hebben om NIPT voor trisomie 21, 18 en 13 uit te voeren. Zowel screening gericht op reproductieve keuzes (Down) als op preventie (Rh) worden beïnvloed door NIPT. Het is goed denkbaar dat de scope van NIPT zal verbreden, rond beide doelen. Een eerste voor de hand liggende verbreding zijn andere chromosomale aandoeningen, die veelal zeer ernstige gevolgen hebben. In vervolgonderzoek (karyotypering na vruchtwateronderzoek) werd hier soms al naar gekeken. Een belangrijke vraag is hoe om te gaan met geslachtschromosomale afwijkingen. Enerzijds hebben deze een minder sombere prognose, anderzijds zou bij een dergelijke analyse ook het geslacht onvermijdelijk onderdeel van de testuitslag zijn. Dit kan in theorie leiden tot abortus op grond van sexe. Ook monogenetische aandoeningen die leiden tot ernstige aandoeningen van de kinderleeftijd zouden wellicht in een screening op te sporen zijn met NIPT, zoals CF, Duchenne spierdystrofie, MCADD. Een diagnose die nu enkele weken na de geboorte gesteld wordt in het hielprikprogramma, kan soms leiden tot sterfte in de eerste levensdagen, zoals MCADD. Vanaf 1.4.2014 is NIPT toegestaan voor vrouwen die een verhoogd risico hebben na de combinatietest, waarvan de sensitiviteit (85-95%) dus de hele screeningsketen beïnvloedt. NIPT als eerste stap zou dit nadeel niet meer hebben.      

Download hier de presentatie van Martina Cornel

mary-newburnThe client’s perspective on maternity care services
Mary Newburn
, Head of Research and Quality, National Childbirth Trust

How to really put the focus on the client when shaping maternity care services? What is the most appropriate care for individual pregnant women? Sharing experiences from the English National Childbirth Trust, the largest and best known childbirth and parenting charity in Europe, run by parents for parents.

Download hier de presentatie van Mary Newburn

Gezond gedrag bij zwangeren uit kwetsbare groepen: de rijen sluiten
Marie-Louise-Essink-BotMarie-Louise Essink-Bot, hoogleraar Sociale Geneeskunde, AMC-UvA

Iedereen weet dat een gezonde leefstijl voor en tijdens de zwangerschap belangrijk is voor optimale zwangerschapsuitkomsten. Toch blijkt het lastig om dit voor elkaar te krijgen, vooral bij (a.s.) zwangeren met een lage sociaal-economische status, al dan niet van autochtone herkomst. Terwijl in deze kwetsbare groepen juist de meeste winst te behalen valt. Welke rol spelen culturele verschillen en gezondheidsvaardigheden (‘health literacy’)? Hoe gaan zorgverleners en organisaties daarmee om? Hoe kunnen we preventieve verloskundige zorg effectiever maken? Hoe dan ook zullen we als zorgverleners de handen ineen moeten slaan.

Download hier de presentatie van Marie-Louise Essink-Bot

Uitkomsten toezichtsproject Geboortezorg
Marianne-Amelink-VerburgMarianne Amelink-Verburg
, specialistisch inspecteur perinatale zorg, IGZ

De Inspectie voor de Gezondheidszorg onderzoekt sinds de zomer van 2011 wat er in het land gebeurt met de aanbevelingen in het rapport van de Stuurgroep zwangerschap en geboorte. Door middel van vragenlijsten en inspectiebezoeken is getoetst hoe de verloskundige samenwerkingsverbanden zijn georganiseerd en of ze de aanbevelingen uit het stuurgroeprapport hebben opgepakt.