Het werk van verloskundigen is bevredigend, maar ook uitdagend en emotioneel veeleisend. Er is internationaal en nationaal toenemende aandacht voor ondersteuning door collega’s (peer support) als middel om de beroepsgroep mentaal gezond en daarmee duurzaam inzetbaar te houden. Maar wat is er eigenlijk over bekend in de wetenschappelijke literatuur? Australische onderzoekers zochten het uit in een uitgebreid literatuuronderzoek.

Zoektocht naar kennis over collegiale ondersteuning voor verloskundigen
In Australië is er aandacht voor diverse ondersteunende technieken voor verloskundigen, vooral voor degenen die ook buiten het ziekenhuis bevallingen begeleiden. Dat kan bijvoorbeeld bestaan uit begeleiding van startende verloskundigen, mentorschap, supervisie, of informele collegiale ondersteuning. Hier zijn veel beschrijvingen van te vinden. De Australische auteurs wilden de bestaande kennis systematisch in kaart te brengen met deze scoping review1 Een uitgebreid literatuuronderzoek naar wetenschappelijke literatuur (kwantitatief en kwalitatief) en andere relevante documenten. . Vooral vanwege de gevoelde noodzaak om de verloskundige beroepsgroep gezond én duurzaam aan het werk te houden, ook in de ziekenhuizen.

Met een uitgebreide systematische zoekacties selecteerden de auteurs 30 artikelen over de ervaringen van verloskundigen met verschillende vormen van collegiale ondersteuning. 23 artikelen beschreven primair onderzoek2 Primair onderzoek is onderzoek waarvoor de onderzoekers zelf data zijn verzamelen en analyseren. Dit in tegenstelling tot literatuur overzichten en reviews. . Hierbij zaten ook drie artikelen over Nederlands onderzoek3 Fontein-Kuipers, Y., Duivis, H., Schamper, V., Schmitz, V., Stam, A., Koster, D., 2018. Reports of work-related traumatic events: a mixedmethods study. Eur. J. Midwifery 2, 18. / Warmelink, J.C., Hoijtink, K., Noppers, M., Wiegers, T.A., de Cock, T.P., Klomp, T., Hutton, E.K., 2015. An explorative study of factors contributing to the job satisfaction of primary care midwives. Midwifery 31 (4), 482–488. / Kerkman, T., Dijksman, L.M., Baas, M.A.M., Evers, R., van Pampus, M.G., Stramrood, C. A.I., 2019. Traumatic experiences and the midwifery profession: a cross-sectional study among Dutch midwives. J. Midwifery. Womens Health 64 (4), 435–442. . Verder waren deze artikelen afkomstig uit het Verenigd Koninkrijk (n=6), Australië (n=5) of ander westerse landen (n=6), en drie uit niet-westerse landen. De overige 7 artikelen waren literatuur reviews.

Kenmerken van een ondersteunende werkplek: STRIVE
De resultaten van de thematische analyse zijn samen te vatten in het acroniem ‘STRIVE’ (Setting, Trauma, Relationships, Institutional support, Validation, Engagement)

Setting (context)
Bij traumatische bevallingen, ernstige incidenten of perinatale sterfte is (formele en/of informele) collegiale ondersteuning essentieel om met de emoties om te kunnen gaan, de situatie goed te begrijpen en ervan te kunnen groeien. Zonder ondersteuning rapporteren verloskundigen reacties variërend van stress, verlies van zelfvertrouwen, tot aan (willen) stoppen met het werk. Voor startende verloskundigen is ondersteuning (bijvoorbeeld door terugkomdagen te organiseren) een hulpmiddel om te kunnen groeien in hun rol.

Trauma
Naast traumatische bevallingen of sterfte, kunnen verloskundigen ook traumatisch ervaringen hebben op de werkplek als zij bijvoorbeeld slechte zorg meemaken, miscommunicatie, machteloosheid, hiërarchische verhoudingen of zelfs pesterij. Collegiale ondersteuning kan dan helpen meer inzicht in de situatie te krijgen en te leren van hoe anderen omgaan met zulke situaties.

Relationships (relaties)
Onderlinge ondersteuning is belangrijk, ook omdat collega- verloskundigen de context het beste begrijpen. Verloskundigen geven aan dat ze behoefte hebben aan collega’s die niet alleen begripvol en behulpzaam zijn, maar ook tijd hebben om eventuele zorgen samen te bespreken.

Institutional support
Organisaties dienen te zorgen voor een positieve werksfeer zodat verloskundigen goed om kunnen gaan met stressvolle en moeilijke situaties. In een ondersteunende werkomgeving voelen verloskundigen zich gesteund om lastige situaties te bespreken, ook als het gaat om gevoelens van schuld of incompetentie.

Validation (erkenning)
Na traumatische gebeurtenissen voelen verloskundigen zich vaak kwetsbaar en ervaren soms verlies van zelfvertrouwen. Collegiale ondersteuning kan hen dan helpen om zich comfortabel te blijven voelen in het werk.

Engagement (betrokkenheid)
Het ervaren van ondersteuning en erkenning door managers is heel belangrijk, zeker in een zeer drukke werkomgeving.

Een persoonlijke én een organisatie verantwoordelijkheid
Aandacht voor onderlinge ondersteuning in een uitdagend vak als de verloskunde is niet nieuw. Kennispoort besteedde er ook al eerder aandacht aan4 https://www.kennispoort-verloskunde.nl/onderzoek-in-t-kort/impact-van-traumatische-gebeurtenissen-op-geboortezorgprofessionals/ . De resultaten van deze scoping review maken duidelijk dat onderlinge collegiale ondersteuning belangrijk is. Ook instellingen zoals ziekenhuizen dienen zich verantwoordelijk te voelen voor een positieve werkomgeving. In zo’n omgeving is er geen sprake van een starre hiërarchie, en werken managers en collega’s respectvol samen en is onderlinge collegiale ondersteuning vanzelfsprekend.

Wat betekent dit voor jou?
Het is geen nieuws dat onderlinge collegiale ondersteuning belangrijk is voor het verwerken van uitdagende situaties. En ook voor startende verloskundigen is het essentieel dat ze op steun kunnen rekenen om door te kunnen groeien in hun rol. Dit artikel maakt nog eens duidelijk dat het om meer gaat dan alleen opvang na traumatische gebeurtenissen. Het verloskundig werk is uitdagend, en onderlinge ondersteuning kan helpen om de beroepsgroep gezond aan het werk te houden. Dat is extra belangrijk in deze tijd van drukte en capaciteitstekorten! Zorg dus voor een open en positieve werksfeer op je werkplek, en wees je bewust van de kracht van onderlinge emotionele ondersteuning. Of je nu werkt in de eerstelijn of als klinisch verloskundige.